Panopticon is het werk van de Amerikaan Austin Lunn. Sinds 2007 maakt hij vrijwel in zijn eentje muziek onder die naam. Wat begon als een eenmansproject in Kentucky groeide uit tot een begrip binnen de wereld van de atmosferische black metal.

Nu roept black metal bij veel mensen beelden op van donkere bossen, ruige figuren en een muur van lawaai. Dat zit ook wel een beetje in Panopticon, maar Austin Lunn doet iets wat maar weinig artiesten voor elkaar krijgen. Hij mengt die harde muziek met Amerikaanse folk, bluegrass en zelfs country-invloeden. Banjo's, violen en akoestische gitaren verschijnen regelmatig tussen de scheurende gitaren en schreeuwzang. Dat klinkt op papier misschien als een vreemd experiment, maar in de praktijk werkt het verrassend goed.

Wat mij altijd aanspreekt aan Panopticon is dat de muziek voelt alsof ze uit een echte omgeving komt. Veel metalbands lijken zich af te spelen in een fantasiewereld. Panopticon staat juist met beide voeten in de modder. Bossen, bergen, rivieren, geschiedenis en gewone mensen spelen een grote rol in de teksten. Natuur is geen decorstuk, maar een hoofdpersonage.

Een mooi voorbeeld daarvan is het album Kentucky uit 2012. Dat album wordt vaak gezien als de grote doorbraak van Panopticon. Daarop vertelt Lunn verhalen over mijnwerkers, arbeidersstrijd, natuur en het leven in zijn thuisstaat Kentucky. Folkklassiekers over mijnwerkers worden afgewisseld met lange, meeslepende blackmetalsongs. Het resultaat klinkt tegelijk oud en modern.

Wat ik interessant vind, is dat Panopticon nooit de makkelijkste weg kiest. De nummers duren vaak acht, tien of zelfs vijftien minuten. Soms klinkt de muziek als een storm die door een bergdal raast. Even later lijkt alles stil te vallen en hoor je alleen een akoestische gitaar of een eenzame viool. Daardoor voelt een album van Panopticon vaak meer als een reis dan als een verzameling losse liedjes.

Austin Lunn staat bovendien bekend om zijn sterke overtuigingen. In zijn teksten komen onderwerpen voorbij als ecologie, sociale rechtvaardigheid, geschiedenis en politiek. Toch voelt het zelden alsof hij met een opgeheven vinger staat te zwaaien. Zijn verhalen vertrekken meestal vanuit mensen, landschappen en ervaringen. Daardoor krijgen de boodschappen een menselijk gezicht.

Door de jaren heen verschenen albums als Roads to the North, Autumn Eternal, The Scars of Man on the Once Nameless Wilderness, ...And Again Into the Light en The Rime of Memory. Vooral die laatste twee platen kregen veel lof van recensenten. Ze laten horen hoe breed het muzikale palet van Panopticon inmiddels is geworden. Folk, Americana, post-rock en black metal lopen voortdurend door elkaar heen.

Misschien is dat uiteindelijk wel de grootste kracht van Panopticon. De muziek voelt Amerikaans zonder nationalistisch te worden, zwaar zonder alleen maar donker te zijn en ambitieus zonder pretentieus te klinken. Waar veel bands binnen één genre blijven, lijkt Austin Lunn zich daar weinig van aan te trekken. Hij volgt zijn eigen pad, ergens tussen de bossen van Minnesota, de heuvels van Kentucky en de eindeloze mogelijkheden van muziek.

Albums: