Een album waarbij ik na enkele minuten al begrijp dat ik niet naar vrolijke muziek zit te luisteren. Brave Murder Day van het Zweedse Katatonia is daar een uitstekend voorbeeld van. Toch klinkt dat misschien negatiever dan ik bedoel. Want hoewel dit album bepaald geen uitnodiging is om de polonaise te lopen, vind ik het een bijzonder aangename plaat om naar te luisteren. Aangenaam is misschien zelfs niet het juiste woord. Fascinerend komt dichter in de buurt. Het is muziek die mij langzaam naar binnen trekt en daar voorlopig niet meer loslaat.

Katatonia werd in 1991 opgericht door gitarist Anders Nyström en zanger Jonas Renkse. Met hun debuutalbum Dance of December Souls uit 1993 hadden ze al een stevige basis gelegd binnen de wereld van doom- en deathmetal. Toch zou de band met het tweede album, Brave Murder Day, een belangrijke stap zetten. De muziek werd wat minder ingewikkeld, maar kreeg tegelijkertijd een herkenbaar eigen karakter. De combinatie van zware gitaren, herhalende melodieën en een bijna hypnotiserende sfeer bleek een bijzonder geslaagde keuze.

Een opvallend gegeven is de aanwezigheid van Mikael Åkerfeldt, die we natuurlijk kennen als de voorman van Opeth. Hij neemt op het grootste gedeelte van het album de zware grunts voor zijn rekening. Jonas Renkse, de vaste zanger van Katatonia, kon zijn vroegere diepe zang niet langer op dezelfde manier uitvoeren en beperkte zich hier grotendeels tot drums en enkele cleane zangpartijen. Het resultaat is een samenwerking die bijzonder goed uitpakt. Åkerfeldt klinkt indrukwekkend, maar nergens heb ik het gevoel dat hij Katatonia naar zich toe trekt. Hij past uitstekend binnen het muzikale landschap dat Nyström en Renkse hebben opgebouwd.

De opening met 'Brave' is meteen raak. Ruim tien minuten lang krijg ik een behoorlijk stevige portie melancholische metal voorgeschoteld. De gitaren herhalen hun patronen met een bijna koppige vasthoudendheid. Normaal gesproken zou ik bij zoveel herhaling misschien wat ongeduldig worden, maar hier werkt het juist uitstekend. Het nummer heeft iets verslavends. Ik merk dat ik ongemerkt steeds verder in de muziek verdwijn.

'Murder' sluit daar zonder veel omhaal op aan. De zware vocalen en de slepende gitaren zorgen voor een herkenbare sfeer, maar het nummer heeft voldoende eigen beweging om interessant te blijven. Het is geen muziek die voortdurend nieuwe verrassingen uit de hoge hoed tovert. Katatonia begrijpt dat een goed opgebouwd gitaarpatroon soms meer effect heeft dan een hele verzameling technische hoogstandjes.

Met 'Day' krijgen we vervolgens een heel andere kant van de band te horen. Hier neemt Jonas Renkse de zang voor zijn rekening en dat levert een prachtig contrast op. Zijn rustige, bijna breekbare stem geeft het album even wat lucht. Ik vind het een bijzonder geslaagd moment, juist omdat de overgang zo natuurlijk aanvoelt. Het laat bovendien horen dat Katatonia niet uitsluitend afhankelijk is van zware gitaren en diepe grunts.

Daarna volgt 'Rainroom', een nummer waarin de band weer terugkeert naar het vertrouwde geluid. De gitaren hebben een fraaie, melancholische klank en de ritmesectie houdt alles stevig bij elkaar. Ik vind vooral de manier waarop de muziek zich langzaam ontwikkelt aantrekkelijk. Er gebeurt misschien minder dan bij sommige andere metalbands, maar dat is hier helemaal geen bezwaar.

'12' is vervolgens een mooie voortzetting van het album. Ook hier draait het vooral om sfeer, herhaling en de onderlinge samenhang tussen de instrumenten. De muziek krijgt daardoor iets bezwerends. Ik kan me voorstellen dat sommige luisteraars meer afwisseling verlangen, maar persoonlijk vind ik het juist prettig dat Katatonia niet voortdurend probeert indruk te maken. De band vertrouwt op zijn eigen ideeën en dat vertrouwen wordt beloond.

Met 'Endtime' wordt het album afgesloten. Het is een passende finale waarin de vertrouwde ingrediënten nog eens samenkomen. De zware zang, de melancholische gitaarpartijen en de sobere muzikale aanpak vormen opnieuw een overtuigend geheel. Het nummer laat mij achter met het gevoel dat ik zojuist naar een album heb geluisterd dat precies weet wat het wil zijn.

Wat ik bijzonder waardeer aan Brave Murder Day is de betrekkelijke eenvoud waarmee Katatonia zo'n herkenbare sfeer weet neer te zetten. De band heeft geen uitgebreide muzikale kunstgrepen nodig. Een stevig gitaarmotief, een doeltreffend drumritme en de juiste zang blijken voldoende. De productie van Dan Swanö, die de opnamen in juli 1996 in zijn Unisound-studio verzorgde, sluit daar goed bij aan. Het geluid is niet overdreven opgepoetst en dat past uitstekend bij het karakter van de muziek.

Achteraf bezien is dit album ook een belangrijk moment in de ontwikkeling van Katatonia. De band zou later steeds meer opschuiven richting alternatieve rock, gothic rock en melancholische metal. Op Brave Murder Day horen we nog duidelijk de wortels van de vroege death-doomperiode, maar tegelijkertijd zijn er al aanwijzingen voor de muzikale richting die later verder zou worden uitgewerkt.

Ik vind het vooral knap dat de zes oorspronkelijke nummers zo'n samenhangend geheel vormen. Geen enkel nummer voelt als opvulling en nergens heb ik de neiging om vooruit te spoelen. Dat komt ook tot uitdrukking in mijn waardering: alle zes de nummers krijgen van mij een 8. Dat is misschien niet de meest spectaculaire cijferverdeling, maar wel een eerlijke afspiegeling van mijn luisterervaring.

Brave Murder Day is voor mij een album waarop melancholie en stevigheid elkaar uitstekend aanvullen. Het is geen plaat die mij probeert op te vrolijken, maar dat hoeft ook helemaal niet. Soms is het heerlijk om gewoon even in een muzikale omgeving te verblijven waarin het allemaal wat donkerder mag zijn. Katatonia maakt daar op dit album bijzonder mooi werk van. En mocht iemand mij vragen of zes nummers voldoende zijn voor een geslaagde plaat, dan hoef ik niet lang na te denken. Dit Zweedse gezelschap heeft het antwoord al in 1996 gegeven.

WAARDERING: 8