een indrukwekkende nieuwe geboorte van Swans

Sommige albums luister je terwijl je de afwas doet. Andere zet je op tijdens een autorit. En dan zijn er platen zoals Birthing van Swans. Die vragen iets anders van je. Niet omdat ze moeilijk willen doen, maar omdat ze je uitnodigen om even uit de dagelijkse drukte te stappen en een andere wereld binnen te lopen.

Toen Birthing in mei 2025 verscheen als het zeventiende studioalbum van Swans, voelde het niet als zomaar een nieuwe release. Michael Gira en zijn medemuzikanten hadden het materiaal grotendeels ontwikkeld tijdens een lange tournee en daarna verder uitgewerkt in de studio. Het resultaat werd een album van bijna twee uur met slechts zeven nummers. Dat klinkt misschien intimiderend, maar verrassend genoeg voelt het album vaak juist uitnodigend aan.

Ik moest glimlachen toen ik voor het eerst de tracklengtes zag. Een nummer van twintig minuten? Nog eentje van ruim tweeëntwintig minuten? Dat lijkt op het eerste gezicht meer op een autotocht van mijn nieuwe woonplaats Assen naar mijn oude woonplaats Velserbroek dan op een verzameling liedjes. Maar zodra de eerste klanken van The Healers uit de luidsprekers komen, verdwijnt dat gevoel snel. De tijd werkt hier anders. Minuten lijken soms seconden te worden.

Wat Birthing zo bijzonder maakt, is de manier waarop de muziek groeit. Veel hedendaagse artiesten proberen binnen dertig seconden indruk te maken. Swans kiest de tegenovergestelde route. De band neemt rustig de tijd. Geluiden verschijnen langzaam aan de horizon, worden groter, verdwijnen weer en keren terug in een nieuwe vorm. Het voelt een beetje alsof je naar de eclips van gisteren kijkt die voortdurend van gedaante verandert.

Het album opent met The Healers, gevolgd door het indrukwekkende I Am a Tower. Daarna komt het titelnummer Birthing, een compositie van meer dan tweeëntwintig minuten die bijna als het kloppende hart van de plaat fungeert. Later volgen onder meer Guardian Spirit, The Merge en het afsluitende (Rope) Away.

Een van de mooiste eigenschappen van deze plaat vind ik de balans tussen kracht en geduld. Swans staat al decennialang bekend om monumentale muziek, maar op Birthing klinkt de groep opmerkelijk beheerst. Natuurlijk zijn er momenten waarop de muziek aanzwelt tot enorme proporties. Dat hoort nu eenmaal bij Swans. Toch draait het album niet om volume of spierballenvertoon. Het draait om opbouw, sfeer en emotie.

Maar Swans blijft Swans. Geen enkel deel blijft lang hetzelfde. Een eenvoudige gitaarlijn kan uitgroeien tot een muur van geluid. Een ritmisch patroon kan langzaam transformeren tot iets totaal onverwachts. Daardoor blijft de aandacht vanzelf gevangen.

Wat ook opvalt, is hoe zelfverzekerd Swans klinkt. Na meer dan veertig jaar carrière heeft de groep niets meer te bewijzen. Dat hoor je terug in iedere minuut van het album. Er wordt nergens gehaast. Er wordt nergens geprobeerd om modieus te klinken. De band volgt simpelweg haar eigen kompas.

Dat levert soms wonderlijke momenten op. Zo zijn er passages die bijna meditatief aanvoelen. Even later lijkt de muziek weer op een natuurkracht die alles meesleept wat op haar pad komt. Toch voelt het nooit willekeurig. Er zit een duidelijke logica achter de bewegingen van de muziek, ook al laat die zich niet altijd direct uitleggen.

Wat mij misschien nog het meest aanspreekt, is de sfeer van nieuwsgierigheid die door het hele album heen waait. Ondanks de lange carrière klinkt Swans hier niet als een groep veteranen die terugkijkt op vroeger. Integendeel. Birthing voelt als muziek van mensen die nog steeds op ontdekkingstocht zijn. Alsof er na al die jaren nog altijd nieuwe deuren geopend kunnen worden.

De titel van het album blijkt achteraf goed gekozen. "Birthing" betekent geboorte, en ergens klinkt deze plaat inderdaad als een voortdurend proces van ontstaan. Thema's verschijnen, ontwikkelen zich en krijgen langzaam vorm. Niets staat stil. Alles beweegt.

Misschien is dat wel de grootste verdienste van dit album. Het geeft de luisteraar ruimte. Ruimte om te denken, te dromen en eigen beelden te vormen. In een tijd waarin veel muziek snel voorbij flitst, durft Swans juist te vertragen. Dat voelt bijna verfrissend.

Birthing is daardoor niet alleen een sterk Swans-album, maar ook een van de meest fascinerende luisterervaringen van de afgelopen jaren. Het is ambitieus zonder pretentieus te worden, groots zonder bombastisch te klinken en avontuurlijk zonder de luisteraar kwijt te raken.

Aan het einde van (Rope) Away bleef ik nog even zitten. Niet omdat ik precies begreep wat ik had gehoord, maar omdat ik het gevoel had ergens geweest te zijn. En dat is misschien wel het mooiste wat muziek kan doen. Niet alleen geluid laten horen, maar een plek creëren waar je even kunt rondlopen.

Met Birthing bewijst Swans opnieuw dat echte artistieke nieuwsgierigheid geen houdbaarheidsdatum kent. Het is een album dat blijft groeien, zelfs nadat de laatste noot allang verdwenen is.