Er zijn bands die meteen de aandacht trekken met een zanger, opvallende teksten of een extravagante uitstraling. En er zijn bands die juist het tegenovergestelde doen. De Amerikaanse formatie If These Trees Could Talk hoort zonder twijfel bij die laatste groep. Hun muziek spreekt zonder woorden. Dat klinkt misschien vreemd, maar zodra ik naar hun albums luister, merk ik dat ik helemaal geen zang mis. De gitaren vertellen het verhaal.

De band komt uit Akron, in de Amerikaanse staat Ohio. De groep ontstond rond 2005 uit een stel vrienden die al jarenlang samen muziek maakten. Hun liefde voor stevige gitaarmuziek, post-rock en metal bracht hen bij elkaar. In 2006 verscheen hun eerste EP, die meteen liet horen dat hier iets bijzonders gebeurde. Niet omdat de muziek revolutionair was, maar omdat de band een eigen sfeer wist te creëren. Het was muziek die zowel krachtig als kwetsbaar klonk.

De naam If These Trees Could Talk spreekt tot de verbeelding. Alsof oude bomen verhalen bewaren die wij mensen nooit zullen horen. Dat idee blijkt niet toevallig gekozen. Drummer Zack Kelly vertelde ooit dat zijn grootvader tijdens wandelingen vaak zei: "If these trees could talk." Daarmee bedoelde hij dat bomen generaties lang getuige zijn van alles wat zich afspeelt. Die gedachte bleef hangen en groeide uiteindelijk uit tot de naam van de band. Het is een mooi beeld dat perfect past bij hun muziek.

Wat mij aanspreekt, is dat de band geen haast heeft. Veel nummers beginnen rustig, bijna voorzichtig. Een enkele gitaar zet een melodie neer, waarna langzaam meer instrumenten aansluiten. Pas na enkele minuten barst de muziek open. Dan ontstaat een muur van geluid waarin melodie en kracht elkaar afwisselen. Toch wordt het nooit alleen maar hard. Juist de afwisseling tussen stilte en explosie maakt de muziek zo boeiend.

Hun eerste volledige album, Above the Earth, Below the Sky, verscheen in 2009. Daarmee zette de groep zichzelf stevig op de kaart binnen de post-rockwereld. Het album liet horen dat de vijf muzikanten uitstekend konden bouwen aan lange composities die steeds nieuwe richtingen op gingen. De muziek deed denken aan landschappen waarin je uren kunt wandelen zonder je te vervelen.

Drie jaar later volgde Red Forest. Die plaat klinkt zwaarder en donkerder. De gitaren zijn steviger en de invloed van metal is duidelijker aanwezig. Toch blijft de melodie altijd belangrijk. Dat vind ik misschien wel de grootste kracht van If These Trees Could Talk. Ze vergeten nooit dat muziek ook emotie moet oproepen. Achter alle vervormde gitaren schuilt steeds een mooie melodische lijn.

Na Red Forest werd het een tijd stil. Fans moesten vier jaar wachten op nieuw werk. In een tijd waarin veel artiesten ieder jaar iets uitbrengen, leek dat een eeuwigheid. Maar de band werkte grotendeels zelfstandig en wilde geen muziek uitbrengen waar ze niet volledig achter stonden. Pas in 2016 verscheen The Bones of a Dying World, hun eerste album via Metal Blade Records. Ondanks de grotere platenmaatschappij bleef de muziek trouw aan de oorspronkelijke stijl. De productie werd voller en rijker, maar de sfeer bleef herkenbaar.

Wat ik bewonder, is dat de band nooit heeft geprobeerd om populairder te worden door zang toe te voegen of kortere nummers te schrijven. Ze blijven geloven in instrumentale muziek waarin de luisteraar zelf betekenis mag geven aan wat hij hoort. Iedereen beleeft dezelfde compositie anders. De één ziet bergen voor zich, de ander denkt aan bossen of verlaten steden. Dat maakt hun muziek bijna filmisch.

De bezetting is al jarenlang opvallend stabiel. Met drie gitaristen, een bassist en een drummer beschikt de groep over een breed geluid waarin veel lagen tegelijk hoorbaar zijn. Soms spelen de gitaren samen één groot geheel, terwijl ze op andere momenten juist ieder een eigen melodie volgen. Daardoor ontdek ik bij elke luisterbeurt weer nieuwe details.

Ook live heeft de band een sterke reputatie opgebouwd. Zonder veel woorden tussen de nummers door laten ze vooral de muziek spreken. Ze toerden door Europa en de Verenigde Staten en bouwden langzaam een trouwe schare liefhebbers op. Het is nooit een band van grote stadionconcerten geworden, maar juist dat past misschien wel bij hun karakter. Ze lijken zich prettiger te voelen in zalen waar mensen echt komen luisteren.

Na een lange stilte verscheen in 2024 de single Trail of Whispering Giants. Dat bleek een voorbode van een nieuw hoofdstuk. In 2026 bracht de groep het album The Hidden Hand uit, waarmee opnieuw duidelijk werd dat If These Trees Could Talk nog altijd dezelfde liefde heeft voor sfeervolle, instrumentale muziek. De jaren van stilte lijken hun creativiteit niet te hebben verminderd.

If These Trees Could Talk is misschien geen band die de hitlijsten bestormt of dagelijks op de radio te horen is. Toch hebben ze binnen de wereld van post-rock een bijzondere plaats veroverd. Hun muziek vraagt aandacht en geduld, maar geeft daar veel voor terug. Soms heb ik het gevoel dat hun nummers meer zeggen zonder woorden dan veel liedjes mét teksten. Misschien is dat precies wat die oude bomen al die tijd al wilden vertellen.

Albums: