Pablo's Eye

België heeft in de loop der jaren heel wat bijzondere muzikanten voortgebracht. Sommige werden wereldberoemd, andere bleven vooral bekend bij een kleine groep liefhebbers. Pablo’s Eye hoort wat mij betreft bij die laatste categorie. Het is zo'n formatie die zich weinig aantrekt van wat gebruikelijk is in de muziekwereld. Wie op zoek is naar herkenbare refreinen, stevige gitaarsolo's of liedjes die na drie minuten netjes eindigen, kan hier behoorlijk verrast worden. Bij Pablo’s Eye gaat het vooral om de vrijheid om muziek te maken zonder zich iets aan te trekken van de gebruikelijke regels.

Wat ik aantrekkelijk vind aan dit soort groepen, is dat ze me eraan herinneren hoe ruim het begrip muziek eigenlijk is. Niet alles hoeft direct te bevallen of zelfs maar gemakkelijk te begrijpen te zijn. Soms is nieuwsgierigheid al voldoende om ergens aan te beginnen. Pablo’s Eye lijkt bij uitstek een gezelschap dat op die gedachte is gebouwd.

Het verhaal begint in 1989 in Brussel, waar producer en muzikant Axel Libeert Pablo’s Eye opricht. Hij kiest niet voor een traditionele band met een vaste bezetting, maar voor een los gezelschap waarin verschillende kunstenaars hun ideeën kwijt kunnen. Muzikanten komen en gaan, samenwerkingen ontstaan en niemand lijkt zich druk te maken over de vraag in welk muzikaal hokje het resultaat thuishoort. Naast Libeert spelen onder anderen gitarist Thierry Royo, zangeres Marie Mandi en violist Patrick Hanappier een rol. Ook schrijver Richard Skinner levert bijdragen.

Libeert heeft bovendien een interessante achtergrond. Hij studeert regie en begint al vroeg met bandrecorders te experimenteren. Aanvankelijk maakt hij muziek voor films en televisieprogramma's. Later werkt hij onder meer voor CBS en ZTT Records. Daardoor krijgt hij toegang tot apparatuur waarmee hij volop kan experimenteren. Het aardige is dat Pablo’s Eye niet voortkomt uit een stel muzikanten dat koste wat kost beroemd wil worden, maar uit iemand die ontdekt hoeveel plezier er valt te beleven aan het combineren van geluiden.

Muzikaal laat Pablo’s Eye zich lastig omschrijven. Ambient vormt vaak het uitgangspunt, maar daar blijft het niet bij. Ik hoor invloeden uit jazz, elektronische muziek, triphop, wereldmuziek en soms zelfs pop. Ritmes verschijnen en verdwijnen, stemmen duiken onverwacht op en instrumenten worden op een manier gebruikt die niet altijd voor de hand ligt. Het ene moment klinkt de muziek bijna vriendelijk en ontspannen, even later krijgt ze iets vreemds of onrustigs. Dat maakt het luisteren interessant. Ik weet nooit precies wat er gaat gebeuren.

In 1989 verschijnt het eerste, gelijknamige album. Daarna volgen onder meer Barcelona (Architects Of) uit 1991, Devotions uit 1992 en You Love Chinese Food uit 1995. Vooral die laatste titel vind ik vermakelijk. Je zou bijna denken dat het om een verzameling vrolijke popliedjes gaat, maar de werkelijkheid is aanzienlijk ingewikkelder. De muziek bestaat uit elektronische experimenten, vreemde geluiden, ritmische vondsten en korte stukken die soms eerder op muzikale schetsen lijken dan op gewone composities.

Wat ik ook bijzonder vind, is dat Pablo’s Eye zich niet beperkt tot het uitbrengen van platen. Het collectief werkt eveneens aan projecten waarin muziek wordt gecombineerd met architectuur, film, theater, dans en beeldende kunst. Dat verklaart misschien waarom veel composities een filmisch karakter hebben. Ze lijken gemaakt om beelden op te roepen, ook wanneer die beelden alleen in het hoofd van de luisteraar bestaan.

Ondanks al die activiteiten blijft grote bekendheid uit. Pablo’s Eye brengt in de jaren negentig verschillende platen uit via kleinere buitenlandse labels, waaronder Extreme en Swim. Daarna wordt het lange tijd behoorlijk rustig. Het lijkt erop dat de muziek langzaam uit het zicht verdwijnt. Maar juist daar krijgt het verhaal een onverwachte wending.

Jaren later blijkt dat oude platen van Pablo’s Eye behoorlijk gewild zijn geworden. Verzamelaars betalen er flinke bedragen voor en vanuit verschillende landen ontstaat belangstelling voor heruitgaven. Libeert staat daar aanvankelijk niet bepaald om te springen. Hij heeft weinig behoefte om zijn oude werk opnieuw onder de aandacht te brengen. Maar Ziggy Devriendt van het Belgische label STROOM weet hem uiteindelijk te overtuigen. 

In 2018 verschijnen Spring Break en Bardo for Pablo, gevolgd door Dark Matter in 2019. De verzamelalbums laten verschillende kanten van het collectief horen. Waar Spring Break vooral de dromerige en ontspannen muziek belicht, laat Bardo for Pablo een donkerder en ritmischer geluid horen. Vooral die laatste uitgave krijgt internationaal veel waardering. Het Amerikaanse muziekplatform Pitchfork besteedt er uitgebreid aandacht aan.

Een leuke anekdote komt uit een interview met Libeert en Mandi. Wanneer Pablo’s Eye na al die jaren weer gaat optreden, blijkt het publiek uit allerlei landen te komen. Mensen reizen zelfs vanuit Chicago en Zuid-Frankrijk naar Brussel om de groep te zien. Libeert vertelt bovendien dat hij tijdens een bezoek aan het Berlijnse Atonal-festival een taxichauffeur ontmoet die Pablo’s Eye kent. Volgens hem waarschijnlijk de enige taxichauffeur ter wereld die ooit van de groep heeft gehoord. Ik vind dat een prachtig verhaal. Soms is een bescheiden succes veel aardiger dan een grote doorbraak,

De hernieuwde belangstelling zorgt ook voor nieuwe muziek. In 2022 verschijnt A Mountain Is An Idea, in 2024 gevolgd door The Light Was Sharp, Our Eyes Were Open. In augustus 2026 komt daar Everything You Give Away bij. Het collectief blijft dus actief en houdt vast aan zijn eigen werkwijze, zonder zich nadrukkelijk aan te passen aan de muzikale mode.

Wat Pablo’s Eye voor mij zo aardig maakt, is vooral die combinatie van nieuwsgierigheid en eigenzinnigheid. De muziek is soms lastig te volgen, maar nooit gemaakt om moeilijk te doen. Ik krijg eerder de indruk dat de betrokken muzikanten gewoon graag ontdekken wat er gebeurt wanneer ze verschillende ideeën bij elkaar brengen. Niet ieder experiment hoeft daarbij even geslaagd te zijn. Juist die vrijheid geeft het werk zijn karakter.

Pablo’s Eye is misschien geen naam die onmiddellijk bij iedereen een belletje doet rinkelen. Toch heeft het collectief een bijzondere plaats binnen de Belgische experimentele muziek. Het bewijst dat een groep niet voortdurend in de belangstelling hoeft te staan om iets waardevols achter te laten. Soms duurt het gewoon dertig jaar voordat de buitenwereld ontdekt wat er al die tijd te horen was. En misschien past dat wel uitstekend bij Pablo’s Eye. Een gezelschap dat nooit haast heeft gehad om ergens bij te horen, hoeft zich ook niet druk te maken wanneer de erkenning wat later komt.

Albums: